فرهنگستان ترکمن

در شبه جزيره ميانكاله و با تالاب هاي ساحلي در درختچه هاي گز ، تمشك ، اناروحشي و گياهان آبزي ، پوشش گياهي منطقه را تشكيل مي دهند . رودخانه مهم اين شهرستان گرگان رود است كه از بخش مياني شهرستان عبور كرده و به درياي خزر مي ريزد . اين شهرستان با دوبخش و سه دهستان و دو شهر بندرتركمن و گميشان ، داراي 125890 نفر جمعيت است . بيشتر ساكنان تركمن هستند . قبايل ترك اغوز كه ريشه سلسله تركمن ها هستند در قرن دهم ميلادي وارد مناطق تركمن صحرا شدند . در همان روزگار با گسترش دين اسلام به منطقه گرگان و دشت جمعي از ترك هاي اغوز اسلام آوردند . اين ها گروهي بودند كه بعدها به تركمن شهرت يافتند . تركمن به معناي ترك و ايمان يا ترك با ايمان بوده و بيانگر وجه تمايز اغوزهاي مسلمان از اغوز هاي غير مسلمان است البته برخي بر اين باورند كه وجه نامگذاري تركمن اين بوده كه آنان ترك نيستند ، بلكه از بعضي از جهات شبيه آنانند . به همين علت آنان را تركمان به معناي مانند ترك ناميده اند . تركمن هاي ايراني كه در گرگان و دشت به سر مي برند . به دو قبيله عمده يموت و گوكلان منسوبند . كه به نوبه خود به تيره هاي جزء و دسته ها كوچك تري تقسيم مي‌شوند . اين قبايل و دسته ها ، رئيس خاصي ندارند هرچند كه هر تيره يك بزرگ ريش سفيد دارد . اما اين مقام براي او منشأ اثر و قدرت نيست بلكه او تنها به علت سن زياد و تجربه و نفوذ شخصي اش به چنين مقامي مي رسد . بناي هستة اصلي بندرتركمن در 1306 ه.ش در محلي كه قرارگاه نظامي بوده گذاشته شد و نام شهر بندر شاه را در خود گرفت . سپس عواملي از قبيل : اسكان عشاير ، احداث راه آهن ، احداث بندر ، سازمان هاي متعدد و ايجاد تسهيلات شهري موجب رشد و توسعه سريع اين شهر گرديد . نقشه اين شهر بر اساس اصول شهرسازي طراحي شده و خيابان هاي عريض ، موازي و عمود بر هم دارد . زبان مردم شهرستان بندرتركمن تركمني بوده و مذهبشان هم سني حنفي است . گميشان ديگر بخش شهرستان بندرتركمن ، از نظر مساحت قسمت اعظم آن را تشكيل مي دهد .

بيشتر مردم اين منطقه تركمنند . سابقة شهرنشيني در گميشان به دو قرن مي رسد و تا اواخر دوره قاجاريه هم پرجمعيت ترين ابادي هاي دشت گرگان بود . نام گميشان ، برگرفته از اسم تپه اي شمالي اين شهر است كه گمش دفه ( تپه نقره اي ) ناميده مي‌شود. در اين شهرستان كشاورزي با فعاليت دامداري توأمان بوده و مراتع شمال گرگانرود و اراضي ساحلي درياي خزر براي چراي دام ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد . هم چنين با كمك چته هاي عميق ، برنج هم به صورت پراكنده كشت مي‌شود . علاوه بر اين صيد انواع ماهي هاي خاويار واستخواني با توجه به تاسيس شيلات در بندر تركمن و احداث كارگاههاي تهية خاويار و سشردخانه متعدد در آشورادة ميانكاله نقش مهمي در تأمين درآمد اهالي ايفا مي‌كند . در اين شهرستان صنايع دستي نظير : قالي ، قاليچه ، پشتي تركمني كه بافت آن به دو روش سنتي و خانگي انجام مي‌گيرد . هم چنان معمول و متدواول است . وجود ديوار دفاعي گرگان ( ديوار انوشيروان – قزل آلان ) و مجموعه اي از تپه هاي باستاني ، گوياي ديرينه بودن سكونت انسان در اين ديار است . از مزار هاي اين شهر زيارتگاهي است كه به بهاءالدين نقشبندي نسبت مي دهند . اهالي تركمن و قزاق منطقه هر جمعه به زيارت اين زيارت گاه مي‌روند . از ديگر مزارهاي اين شهرستان هم مي توان از زيارتگاه آقا امام نام برد . از ديدني هاي شهرستان بندرتركمن ، دوشنبه بازار تركمن است . در اين بازار ، انواع كالاها از صنايع دستي گرفته تا كالاهاي لوكس داخلي و خارجي عرضه مي شود .

ديگر جاذبه هاي گردشگري اين شهرستان عبارتند از تالاب گميشان و صيدگاه هاي مجاور آن كه با وجود پرندگان ابزي و كنار ابزي ، پيوسته چشم انداز طبيعي و زيبايي آن افزوده مي‌شود . اين تالاب كه در حاشية شرقي درياي خزر و در ضلع غربي شهر گميشان واقع شده ، مي‌تواند به عنوان مركزي مهم براي مطالعات زيست محيطي و مشاهدة پرندگان و فعاليت هاي اموزشي ، گردشگري ، علمي و اقتصادي در استان گلستان باشد . شبه جزيره آشوراده هم با داشتن موقعيت جزيره اي در بخش ساحل شرقي درياي خزر ، چشم انداز جالبي دارد . اسكلة تجاري بندرتركمن هر چند كه در جهت برقراري ارتباط با بندرگاه هاي جمهوري تركمنستان ايجاد شده و از نظر حمل و نقل دريايي موقعيت اقتصادي را براي آن رقم زده ، ولي داراي موقعيت گردشگري نيز است . ميدان سواركاري ، چشمة گل آلود نفت ليجه از ديگر مناطق مهم اين شهرستان از نظر گردشگري اند .